Historia kościoła

1. Kościół murowany z początku XIV wieku, jeden z najstarszych kościołów wiejskich na terenie Ziemi Chełmińskiej, pierwotnie pod wezwaniem Św. Wawrzyńca, obecnie od 2 połowy XVII wieku noszący wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Obiekt gotycki orientowany, zbudowany w przeważającej części z ciosanych kamieni polnych przy oszczędnym użyciu cegły w portalach wykrojach okiennych i szczytach. Założony w rzucie poziomym na planie prostokąta, przykryty dwuspadkowym dachem ceramicznym.

Kamienne mury obwodowe wieńczą dwa szczyty schodkowe: gotycki na fasadzie zachodniej i neogotycki na elewacji wschodniej. Do wnętrza prowadzą dwa ostrołucznie zwieńczone portale o bogato profilowanych ościeżach: główny w fasadzie oraz boczny po stronie południowej, ten ostatni jako wewnętrzny, przysłonięty dobudowaną w 1982 roku neogotycką kruchtą, przekształconą na zakrystię. Trzy ostrołucznie zwieńczone otwory okienne znajdują się jedynie w elewacji południowej, a dwa mniejsze w zachodnim szczycie. Wnętrze pomieszczenia przykryte jest kolebkowym, drewnianym stropem kasetonowym.

2. Ołtarz boczny, klasycystyczny z połowy XIX wieku z centralnym obrazem Matki Boskiej Szkaplerznej z tego czasu oraz drugim mniejszym w zwięczeniu z przedstawieniem Ostatniej Wieczerzy. Retabulum tego ołtarza składa się z niskiej predelli, umieszczonej na niej części centralnej z dużym obrazem Matki Boskiej, flankowanym dwiema doryckimi kolumnami wspierającymi szerokie belkowanie, na którym osadzone prostokątne zwieńczenie. Po zewnętrznych stronach kolumn stoją rzeźby dwóch niezidentyfikowanych świętych. Skromny wystrój plastyczny na stawy ołtarza stanowią stylizowane ornamenty oraz dorobione podczas ostatniej konserwacji wąskie uszaki.

3. Obraz Matki Boskiej Szkaplerznej, olejny na płótnie z bocznego ołtarza po tym wezwaniem, przedstawia siedzącą na obłokach Matkę Bożą z Dzieciątkiem na ręku, odzianą w różową suknię i okrytą spadającym z głowy na ramiona niebieskim płaszczem, trzymającą w prawej dłoni szkaplerz, a w lewej siedzące na Jej ramieniu Dzieciątko Jezus, odziane w długą czerwoną sukienkę, przyozdobioną gwiazdkami. Nad głową Maryi unosi się Duch Święty w postaci białej gołębicy w otoczeniu wyłaniających się z obłoków aniołków. U nasady obrazu, na ciemniejszym pasie widnieje złocony napis: Moc Pańska Bractwo i pokój stanowić będą.1853. Obraz ten jest dziełem chełmińskiego malarza Antoniego Piotrowicza.

4.Obraz Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, malowany olejno na płótnie, jako patronalny obraz kościoła i parafii pod tym wezwaniem, z połowy XIX wieku, przypisywany chełmińskiemu malarzowi Antoniemu Piotrowiczowi, mieści się w centralnej części retabulum głównego ołtarza, w prostokątnym wykroju zwieńczonym łukiem odcinkowym. Przedstawia całą postać Matki Bożej, odzianej w długą, sięgającą stóp różową suknię i okrytą niebieskim, spadającym z ramion płaszczem, unoszona przez aniołów pod jej stopami wyłaniających się z obłoków. Obraz ten stanowi wizualne wyprzedzenie ogłoszonego około 100 lat później, dnia 1 listopada 1950 roku przez papieża Piusa XII dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.

5.Barokowy obraz Koronacja Maryi Panny, odkryty z zapomnienia na strychu plebanii przez obecnego proboszcza ks. dra Rajmunda Ponczka, po przeprowadzonej konserwacji został powrotnie umieszczony w centrum retabulum głównego ołtarza kościoła parafialnego, odsłaniany na wielkie uroczystości maryjne. Centralne miejsce malarskiego przedstawienia zajmuje postać siedzącej na obłokach Maryi, nieco wyżej cofnięte po bokach postaci Boga Ojca i Syna Bożego. Wyłaniający się z obłoków aniołowie unoszą nad głową Matki Bożej koronę. Powyżej, w zwieńczeniu obrazu unosi się Duch Święty w postaci gołębicy. Powyższe przedstawienie jest wizualnym przypomnieniem, że Matka Bożą Maryja, z ciałem i duszą wzięta do nieba, jest Królową Nieba i Ziemi.

6.Głównymi elementami wyposażenia prezbiterialnej części kościoła są: bogato złocony barokowy ołtarz główny wraz z ustawionym na jego tle marmurowym wolnostojącym ołtarzem „soborowym” oraz wykonanym w tym samym materiale lektorium.

7.Ustawiony przed wolnostojącym ołtarzem „soborowym” metalowy krzyż - symbol naszej wiary, posrebrzany i pozłacany, o formach barokowych pochodzi zapewne z 2 połowy XVII wieku.

8.Boczny ołtarz Chrztu Pańskiego , datowany na 2 połowę XVII wieku, w późniejszym czasie kilkakrotnie przerabiany i uzupełniany elementami wystroju plastycznego. Ustawione na stole ołtarzowym retabulum składa się z niskiej predelli, stojącej na niej zasadniczej szafy z mieszczącym się pośrodku w prostokątnym przekroju centralnym obrazem Chrztu Pańskiego, malowanym na desce. Dwie stojące po bokach obrazu dorycie kolumny wspierają osadzone na nich masywne belkowanie z ustawionym na nim zwieńczeniem, którego prostokątny wykrój wypełnia malowany na desce obraz Św. Kazimierza Królewicza. Całość wieńczy bogato ornamentowana gloria za okrągłym medalionem pośrodku. Po zewnętrznych stronach doryckich kolumn są ustawione rzeźby śś. apostołów Piotra i Pawła. O dokonywanych na przestrzeni czasu przy tym ołtarzu zmianach zaświadczają między innymi istniejące różne stylowo ornamenty, od wici roślinnej, ornament kampanula, mięsisty akant, kratkę regencyjną, aż po rocaille, których zakończenie stanowi wyrzeźbiony na profilowanej ramie antependium rok 1734.

9.Pierwotny obraz Chrztu Pańskiego, malowany olejno na desce, przysłonięty do 2002 roku późniejszym obrazem malowanym na płótnie o tej samej treści, zajmuje centralną część nastawy bocznego ołtarza o tym samym wezwaniu. Centrum kompozycji malarskiej obrazu zajmuje stojąca w rzece Jordan postać Chrystusa, którego głowę polewa wodą, stojący św. Jan Chrzciciel. W wolnej przestrzeni z lewej strony stoi anioł trzymający długą białą chustę. W górnej części obrazu, w złocistym owalu otoczonym czerwonym wieńcem, na tle ciemnych obłoków unosi się nad głową Chrystusa Duch Święty w postaci białej gołębicy. Wypisany na banderoli w ręku św. Jana rok 1685, wskazuje na czas powstania obrazu.

10.Obraz św. Kazimierz, malowany olejno na desce, wypełniający zwieńczenie bocznego ołtarza Chrztu Pańskiego, współczesny zapewne centralnemu obrazowi tego ołtarza, pochodzi z 1685 roku. Do czasu przypadkowego odkrycia w 2002 roku podczas prowadzonych przy ołtarzu prac konserwatorskich przysłonięty był późniejszym obrazem z przedstawieniem św. Barbary. Umieszczony na tym obrazie królewicz św. Kazimierz, odziany w książęcy płaszcz z kołnierzem gronostajowym i koroną książęcą na głowie, w prawej dłoni unosi krzyż jako symbol wiary a w lewej trzyma białą lilię, symbolizującą czystość, niewinność.

11.Obraz Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny, wypełniający bogato rzeźbione liściem mięsistego akantu zwieńczenie głównego ołtarza, przedstawia Matkę Bożą Niepokalanie Poczętą, stojącą na globie i depczącą stopa głowę węża. Ukazana w całej postaci Maryja, odziana jest w długą białą suknię, przepasaną w pasie i okryta niebieskim płaszczem. Często podejmowany przez malarzy ten temat niepokalanego poczęcia Najświętszej Maryi Panny, został ogłoszony jako dogmat przez papieża Piusa IX dnia 8 grudnia 1854 roku.

12.Witraż o motywach eucharystycznych został wykonany przez Leona Jędrzejewskiego według projektu Mariana Dorawy w 2003 roku.

13.Witraż przedstawiający Maryję w scenie Zwiastowania, ufundowany przez rodziny z Łubianki, został wykonany przez Leona Jędrzejewskiego wg projektu M. Dorawy w 2003 r.

14.Barokowy krucyfiks na belce w łuku tęczowym, pochodzący zapewne z 2 połowy XVII wieku.

15.Barokowa rzeźba przedstawiająca jednego z dwóch opatów ustawionych po bokach retabulum głównego ołtarza.

16.Barokowa rzeźba z 2 połowy XVII wieku, z lewej strony bocznego ołtarza Chrztu Pańskiego, przedstawiająca św. Piotra.

17.Barokowa rzeźba z 2 połowy XVII wieku, z lewej strony bocznego ołtarza Chrztu Pańskiego, przedstawiająca św. Pawła.

18.Barokowa chrzcielnica z połowy XVII wieku, w typie ludowym, wyciosana z jednego pnia drewna, składająca się z czworokątnej podstawy przechodzącej bezpośrednio w nodus wspierający asymetrycznie wyrzeźbioną czaszę, zamykaną bogato płaskorzeźbioną – jak całość elementu – przykrywą.

19.Obraz św. Barbara, pierwotnie do czasu konserwacji bocznego ołtarza Chrztu Pańskiego w 2002 roku przysłaniający pierwotny obraz ze św. Kazimierzem królewiczem, malowany olejno na płótnie w manierze baroku, przedstawia Świętą z koroną na głowie, odzianą w niebieską suknię z opadającym z ramion czerwonym płaszczem. Postać Świętej, prawą ręką wsparta na zwieńczeniu wieży, będącej jej atrybutem z leżącym obok mieczem, wpatruje się w unoszący się kielich z hostią. W górnych narożach obrazu widoczne są główki aniołków w parkach, ze skrzydełkami.

20.Dwa polichromowane średniowieczne krzyże konsekracyjne, umieszczone na wewnętrznych ścianach kościoła (za głównym ołtarzem i na ścianie południowej, między dwoma oknami) zaświadczają o dokonanej w przeszłości konsekracji tego gotyckiego obiektu sakralnego.

21.Barokowa rzeźba jednego z dwóch niezidentyfikowanych świętych, z prawej strony retabulum bocznego ołtarza Matki Boskiej Szkaplerznej.

22.Organy o neogotyckiej, frontowej oprawie szafy organowej i współczesnym jej wyposażeniu instrumentu z końca XIX wieku, posiadającym trakturę mechaniczną i wiatrownicę mechaniczno-zasuwkową, z jedną klawiaturą ręczną. Niezbędnego powietrza do gry dla 6-rejestrowego zespołu dźwięku dostarcza nowszy miech pływakowy, uruchamiany cichobieżnym wentylatorem elektrycznym.

23.Neogotycki, XIX – wieczny żyrandol, mosiężny, jeden z czterech różnych stylowo, zwisających ze stropu kościoła.

24.Fragment drewnianej balustrady neogotyckiego chóru muzycznego, osadzonej na belkowym podciągu, przyozdobionym pośrodku płaskorzeźbioną gotycką rozetą.

25.Widok różnych pod względem formy i kolorystycznego opracowania drewnianych ołtarzy ustawionych we wnętrzu kościoła na tle wschodniej ściany.

26.Widok ustawionych w drewnianym przyściennym stojaku chorągwi parafialnych, na tle neobarokowej stacji Drogi Krzyżowej.

27.Widok kolebkowego stropu drewnianego ze 117 kasetonami, przykrywającego wnętrze kościoła, wykonanego w 1938 roku przez miejscowego stolarza Piotra Zakierskiego.

28.Pierwotny boczny portal gotycki w południowej ścianie kościoła, do czasu wybudowania w 1882 roku neogotyckiej kruchty, zaadoptowanej na zakrystię, jako zewnętrzny, z dębowymi drzwiami jednoskrzydłowymi o formach gotyckich, z 2002 roku, wykonanymi przez miejscowych stolarzy Zdzisława i Marcina Ziółkowskich z Łubianki, według projektu Mariana Dorawy z Toruniu.

29.Ogólny widok wnętrza kościoła uporządkowanego staraniem proboszcza parafii ks. kanonika dra Rajmunda Ponczka, przy finansowym znacznym wsparciu przez parafian.

Tekst: Marian Dorawa
© grupa-eth.pl | All right reserved | Made by grupa-eth.pl | login
Dodaj załącznik do tego dokumentu